Askerlik görevini tamamladıktan sonra hemen üçüncü albümü “Volkanik Parçalar”ın çalışmasına başladı. Üç aylık çalışmadan sonrada bu albüm Müzikseverlerin beğenisine sunuldu. Volkan konak 1998 yılının Nisan ayında kendisi tarafından kurduğu “Kuzey Müzik Prodüksiyon” isimli firmasından “Pedaliza” isimli Albümünü Müzikseverlerin beğenisine sundu. 1993 yılından bu yana Albüm çalışmalarında yaklaşık elli adet bestesini sergilemiş ve bu çalışmalar sonunda Gazeteciler Cemiyeti, çeşitli vakıf ve dernekler tarafından yılın sanatçısı seçildi. 1997 yılınıda Politika dergisi tarafından yılın en iyi Müzik sanatçısı seçildi. Volkan Konak’ın 1993 yılında ürettiği bir bestesinin tüm dünya hakları “Kuzey Müzik Prodüksiyon ile Fransız prodüktör Alain Finet tarafından yapılan sözleşme sonucunda Alain Finet tarafından satın alındı. Bu beste İspanyolca olarak tüm dünyada yayınlanmak üzere single olarak çıkarılacaktır.

2000 yılında “Şimal Rüzgarı” adlı albümünü DMC’den çıkararak dinleyicilerine ulaştırdı. 2003 yılı Aralık ayında 3.5 yıl aradan sonra yine DMC etiketiyle yayınlanan “Maranda” isimli albümü ise büyük beğeni toplayarak 2004′e müzik dünyasının iddiaları yapımlarından biri olarak girdi.

Hepimizin bildiği gibi, Stalin dönemi ve sonrasında ortaya çıkan Megrel ve genel olarak Megrelya sorunu tam anlamıyla engellenmiştir. Bugün, bu “acayip” makale basında yayımlanacak, ancak bu çeşit makaleler ve yazarları tamamıyla ahlaki değerlerden ve tarihsel gerçeklerden yoksun en şiddetli ve acımasız eleştirilerle karşı karşıyadırlar.

Megrelya ve Megreller olayını geçmişte ve günümüzde sıcak tutanlara karşı böylesi nefreti, zehiri ve garezi nerede biriktirdiğiniz hayret verici bir konudur. Gürcü kültürüyle yetişen ve iyi bir eğitim görmüş olan sizler uygar bir biçimde nasıl karşılık vereceğinizi bilmiyor musunuz? Neden “sözde” Megreliz? Veya neden sözde Megrel “köpekleriz”? Geleneksel yöneticilerimiz olan Dadyanların Megrel köylüsünü ve genelde aileleri sığır ve bazen de daha kötü muamelere tabi tutmuş olmaları esas neden olmayabilir. Köylüleri satın almak, satmak, kiraya vermek, hediye gibi sunmak, çeyiz olarak vermek, çiflik hayvanları ve kuşlarla takas etmek, kızgın şamdanlarla gözlerini çıkarmak, vücutlarına yoğurt sürerek kızgın güneş altında tutmak, organlarını kesmek ve buna benzer diğer zalimane davranışlar Megrelya’da eskiden revaçtaydı.1

Çocuklarınız ve torunlarınızla konuşurken onlara hangi dille hitap ettiğinizi sorabilir miyim?(Megrelce mi Gürcüce mi?)

Bana ve şüphesiz doğru düşünen herkese göre; Gürcüler’in ve Megreller’in aralarında “mermi” ile konuşmaları reddedilmesi gereken bir davranıştır.2 Herşeyden sonra, görüşlerini ve durumunu basında ve televizyonda uygar bir şekilde açıklayan bir adamın, kim olursa olsun, yanlışı nerededir?

M. Dzhanashia3şöyle diyor: “Geçmişi öğrenme arzusu bir halkta, sadece bu halk yüksek gelişme düzeyine ulaştığında doğar ve ulusal uyanıkıllık onların arasında geliişr.”

Eğer gerçekten eğitimli ve tamamen namuslu insanlarsanız neden Gruzija ve Gruzin4 ile Sakartvelo ve Kartveli5 terimlerinin içeriğini açıklamıyorsunuz? Bu terimler içerik olarak aynı mı, değil mi? Aynı omadıklarını çok iyi bildiğinizden, ama şimdi kabul edilen taraflılıktan dönmeyi imkansız bulduğunuzdan eminim. Bu terimleri şimdi açıklayacağım:

Gruzija ve Gruzin terimleri, Megrelleri, Svanları ve Gürcüleri birleştirmek için yapay olarak yaratılmış kollektif terimlerdir. Demek istenen şudur: Bu üç halk Gruzin halkını meydana getirmiştir ve ülkeleri de Gruzija olarak adlandırılmıştır. Diğer taraftan, Sakartvelo ve Kartveli terimleri, Megrelleri, ve Svanları kapsamadığı için kollektif terimler değildir.

Sakartvelo/ Kartveli terimleri Samegrelo/ Megreli6 terimleriyle veya Svaneti/ Svani7 terimleriyle yer değiştirilirse her iki çift terim de Rusça’da Gruzija/ Gruzin olarak yanlış şekilde tercüme edilecekti.

Megrelce’nin yazılı edebiyatı bulunmadığına sığınarak bana karşılık vereceğinizi biliyorum. Ancak yazılı edebiyata sahip olmanın tek başına etnik bir grubun belirleyici bir özelliği olmadığını anlamalısınız; yazılı edebiyat, bir dilin ses sisteminin ifade edilmesinin bir aracıdır.

Bir Megrelin Gürcü olmadığını ispata gerek yoktur. Kişi olarak bunu gereksiz buluyorum. Ancak sizlere bazı gerçekleri anlatmak zorundayım. Belki yenilerini anlatmanın yanı sıra, bazı eski gerçekleri de hatırlatmaya çalışabileceğime inanıyorum.

Bütün yabancı bilim adamları Megrellerin Gürcü olmadıkları konusunu teslim ederler. Ne acıdır ki, Megreller’in “kendileri” bu gerçeği bilmezler!

Haziran 1990’da, Londra’da toplanan 5. Avrupa Kafkasoloji Kongresi’nin oturumları yapıldı.8 Sunulan tebliğlerden bir tanesi Megrelce Ve Lazca’ya ayrılmıştı. Kardeş dil Lazca’nın9 Türkiye’deki durumu gibi, Megrelce’nin de Gürcüstan’da yok sayıldığı konuları tebliğin tartışılan noktalarındandı. “Bazı nedenlerden” dolayı, bu tebliğ hakkında kamuoyuna basın yoluyla bilgi verebilecek hiçbir “bilim adamı” Tbilisi delegasyonundan gönderilmedi. Neden? Çünkü bizim bilim adamlarımız Megrellerin Gürcü olmadıklarını benden ve sizden daha iyi bilirler.

Şu atasözünü duymuşsunuzdur: “Bazen konuşmak sessiz kalmaktan iyidir. Bazen konuşarak zarara yol açılır.”

Ark. Lamberti, “Gürcüstan’da ve Megrelya’da 1633-1653 yılları arasında misyoner olarak bulundum,” diye yazıyor “Megrelya” isimli kitabında10. Lamberti açıkça, “İki ülkeyi ziyaret ettim,” diyor; aksi takdirde, “Gürcüstan’da ve onun bölgesi Megrelya’da bulundum,” derdi. Hiçbir şekilde bu son cümleye benzer bir ifade kullanmamıştır.

Eleştirisel makalesinde T. Tsivsivadze11şöyle yazıyor: “Ne yazık ki, Megrlya’nın bazı köylerinde bazı çocukların Gürcüce’yi biraz geç öğrendiklerini yazarken kalemimin kendiğilinden elimden uzaklaştığını hissediyorum.” Bazı istisnalarda T. Tsivtsivadze’nin ifadesindeki “bazı” kelimesi, “çoğunluk” ya da “hepsi” kelimesiyle yer değiştirilmelidir. Tsivtsivadze şüphesiz fazlasıyla haklıdır, eğer bir Megrel çocuğu Gürcüce’yi okulda öğrenemezse, Megrel çocuğunun anadili Megrelce olduğu için, Gürcüce’yi hiçbir zaman öğrenemeyecektir.

Tsivtsivadze’nin makalesi devam ediyor: “Bu satırları yazmak zorunda kalmamalıydım, meselenin özü budur.” Yazar, bu satırları yanlış oldukları temelinden hareketle değil, kelimesi kelimesine doğru oldukları için yazıyor. Ben, kendisine gerçekleri anlattığı için şahsen teşekkürlerimi sunmak istiyorum. Namuslu bir adam gerçekleri söylemekten korkmamalı.

Ben daha önce de açıkça söylemiştim ve burada bir kez daha tekrar ediyorum: Ben Gürcü değil, bir Megrelim…

Hiçbir tarihçi, dilbilimci, dil bilgini veya herhangi bir dalda uzman kişi Megrellerin Gürcü olduğunu ispatlayamaz. Megreller kendilerini Gürcü olarak kabul etmeye zorlandılar12 ve işte bu yüzden, bugün ya da yarın ağırlığını hissettirecek ve uzunca bir süre de etkili olacak Megrelya ve Megreller sorunu bunca yıl sıcak kalmıştır.13

En son olarak Gürcüstan’da, Megrelya’daki gelişmeler, tek bir Gürcüstan yaratma hayalinin nasıl bir sabun kabarcığı gibi patladığını ortaya çıkarmıştır.14

Gürcüleşmiş Megrel Zviad Gamsakhurdia bir makalesinde15 bizleri Megreller olarak aşağıladı, ancak şimdi bütün dünya O’nun siyasi kariyerinin nasıl trajik bir şekilde son bulduğunu çok iyi biliyor.

Nedenler hepimizin davranışlarına yön verme durumundadır. Bugün resmi olarak hükümet tarafından yasaklanan Megrel diline resmi statü verilmelidir16.

Sizin “köpeklerin dili” olarak nitelediğiniz Megrel dili sınırsız güzellikte, zengin ve çeşitliliktedir, yok olması sadece Megreller için değil bütün insanlık için de trajedi olacaktır.

Gürcülerin, kendilerinin bu sorun hakkında sessiz kalmaları hakkında açıkçana bir görüş belirtmiyorsunuz. Tartışmalara neden onlar da katılmıyorlar?

Benim 1989 yılında Abkhaz Televizyonu’ndaki açıklamalarım, sizin bugünkü çıkışınız kadar tehlikeli değildi. İnsanların evlerinden çıkıp bütün dünyaya “Ben bir Megrel değilim,” demelerinin bir anlamı yoktur. Mumun ve isin kendi yolunu ne zaman bulacağını kim bilebilir? İleride torunlarımızIn cevaplayamıyacağı davranışlar sergilemeyelim.

DİPNOTLAR
* Ogni Kültür Dergisi, Sayı 6, 1994.
** Yazar Nugzar Dzhodzua Abkhazya’da yaşayan Megrellerden biridir. 1989 yılında Abkhaz Televizyonu’na çıkarak 1930’lardan beri Gürcüstan’da “resmi” bir görüş olan Megrellerin Gürcü olarak gösterilmelerini artık kabul edemeyeceğini açıladı. Kişisel görüşlerini açıklamasının “ödülü” dövülmek, işinden kovulmak, evinin sürekli olarak silahlı kişiler tarafından “ziyaret” edilerek görüşlerinden vazgeçirilmeye zorlanması ve annesinin de yerel Gürcü basınına çıkartılarak oğlunu suçlaması için tehdit edilmesi oldu. Bu açık mektup, yanlış olarak kendilerini Gürcü olarak kabul eden bazı Megrellere yönelik olarak kaleme alınmıştı. Ancak yeni “demokratik” Gürcüstan’da hiç kimse bu makaleyi kamuoyuna duyurmak için yayımlamaya yanaşmadı. (B.G. Hewit, Londra Üniversitesi Öğretim Üyesi, Central Asian Survery, (1993), 12 (3), s.301, 302, 303, 304)

1. İrakli Akhalaia, Peasant Reform in Mingrelia (1958); Dimitri Lemondzhava, The Peasant Revolt in Migrelia 1856-1857, (1957); Don Arkandzhelo Lamberti, The Description (1901, 1938, 1990). Bu eserler Gürcüce’dir.
2. Yazarın kastettiği, 1992 yılı boyunca Megrelya’daki, Tsalendzhikka’daki çatışmalardır. (İngilizce’ye çevirenin notu).
3. The Custom of Mourning in Georgia, İveria, 7 Haziran 1887.
4. Rusça’da Gürcüstan ve Gürcü (İngilce’ye çevirenin notu).
5. Gürcüce’de Gürcüstan ve Gürcü (İngilizce’ye çevirenin notu).
6. Gürcüce’de Megrelya ve Megrel (İngilizce’ye çevirenin notu).
7. Gürcüce’de Svanetya ve Svan (İngilizce’ye çevirenin notu).
8. Caucasion Perspective (1992)’de yayımlandı.
9. Dilbilimciler Lazca ve Megrelce’yi Kolkheti(=Zan) dilinin zaman içinde ikiye ayrılmış ve kendi başlarına gelişmiş iki ayrı kolu olarak tanımlarlar. Güney Kafkas dil ailesi(Megrel-Lazca, Svanca ve Gürcüce’den meydana gelir. (İngilizceden çevirenin notu)
10. The Desription io Migrelia.
11. Literary Georgia-7; 16 Şubat 1990, (Yoldaş Bregadze, Kardeş Doişvali).
12. 1926 nüfus sayımında 242.990 kişi Megrel olarak kayıtlara geçmiştir. (Veriler Wixman’dan alınmıştır. (B.G. Hewit, Londra Üniversitesi Öğretim Üyesi, 75th Anniversary Conference, Aralık, 1990)). 1926’dan sonraki nüfus sayımlarında günümüze kadar Megrel- Lazlar Gürcüstan’da kayıtlara “Gürcü” olarak geçirilmişleridir.
13. Bkz. S.n. Kruşçev, XX. Kongre Gizli Raporu, Kişi Kültürüne Karşı, s. 55-56; Çeviren: Ahmet Fethi, Pencere Yayınları, 1. Baskı, Aralık 1991, İstanbul.
14. Poti, Abasha, Samtredia, Zugdidi ve Tsalenzhikka’daki Megrel-Gürcü çatışmaları kastediliyor. (İngilizce’ye çevirenin notu).
15. Literary Georgia, 3 Kasım 1989.
16. Bu konuda düzenlemelere gidildiğini sanıyorum. Yazar.

Kaynak Kitap: Dil- Tarih- Kültür- Gelenekleriyle LAZLAR
Yazan: Ali İhsan AKSAMAZ

http://www.lazuri.com/tkvani_ncarepe/yy_aks_ben_bir_megrelim.html  adresinden alıntıdır.

“1964’te, Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde Lazistan (Tarih, Coğrafya, Etnografya Araştırmaları) özgün başlığıyla yayımlanan kitabın Türkçe çevirisi Lazlar’ın Tarihi adıyla, 1992’de Ant Yayınları tarafından kültür hayatımıza kazandırıldı.

Yayımcı, kitaba olan yoğun ilgiyi şöyle anlatıyordu: ‘Türkiye’de Laz sayısı çok değil. Doğu Karadeniz’de 100 bin kişi ya var ya yoklar. Bu sayıyı dikkate alarak kitabı yayımlarken çok düşündük. Ama sonuç beni şaşırttı. Şimdiye kadar Çerkesler’le, Aleviler’le, Kürtler’le ilgili kitaplar yayımladım. Diyebilirim ki, onların nicel ağırlıklarına rağmen, kendilerine yönelik kitaplara Lazlar kadar ilgi göstermediler. Türkiye’de 20 milyon Alevi var. Alevilik’le ilgili kitaba 100 bin Laz’ın Lazlar’ın Tarihi’ne gösterdiği ilgiyi göstermedi. Türkiye’nin dört bir yanından telefon yağıyor. Birçok yerde adam bürokrat, genel müdür vb. özel şoförünü gönderip kitap aldırıyor. Bu dönem yayıncılıkta kitap siparişi bitti, hele tek kitap siparişi hiç yoktur. Ne var ki, ben Anadolu’nun dört bir yanından aldığım tek kitap siparişinden bezdim.’

Ruşen Çakır kitap hakkındaki duygularını şöyle aktarıyordu: ‘… Bir gece vakti Beyoğlu’ndaki bir sergide, Vanilişi ve Tandilava’nın kitabını gördüm. Kapağında kemençeli bir Laz resmi, arka kapağında ise davul çalan bir Laz genci. Ant yayınlarından çıkan kitabı hemen satın aldım. İstiklal Caddesi’nde okumaya başlayıp, dolmuşta devam ettim. Hem de göstere göstere… yazım ve Türkçe yanlışlarıyla doluydu. Ama tüm bunlar önemine gölge düşürmüyordu. Her geçen gün, kendi diline, kültürüne, tarihine yabancılaşan, uzak düşen bir halkın yeniden kimliğini keşfetmesi için bir kapıyı sonuna kadar açıyordu… Kimliklerinin epey uzağına düşmüş olan Lazlar’ın bir kültürel rönesans yaşayacaklarını söylemek hiç de kahinlik olmayacaktır…’

Trabzon’da Ülkücü Gençlik imzasıyla dağıtılan bildiride ise şunlar yazıyordu:

‘Muhterem Trabzonlular, su uyur düşman uyumaz. Nasıl ki 1800’lü yıllarda İngiltere’deki Başpapazlık’a (?) bağlı bir papaz (?) Birmingham şehrindeki Kürtler’in tarihini ve alfabesini senaryo edip yazmışsa (?) bugün de, bundan 5 yıl önce yine aynı şehirden (Birmingham) bir profesör (?) Karadeniz’e gelir, inceler ve yazar (?). Bu seferki Karadeniz’in ve Lazlar’ın tarihi. Londra’da vatan haini bölücülerle her türlü parasal desteği vererek anlaşan Rumlar Karadeniz’de bir Rum Pontus Devleti kurmanın hayalleri içinde…’

Kitaba ilginç bir yaklaşım da Sebahattin Önkibar’dan geldi.

‘… Pusulanın adı: Lazların Tarihi kitabıdır. Kitabın yazıldığı tarih: 1974’tür. Basıldığı yer: Sovyet Haber Alma Teşkilatı KGB’nin özel baskı merkezidir…’ (Lazistan Safsatası, Türkiye gazetesi, 2.Şubat.1993)

Kitabın Lazlar hakkında empoze etmeye çalıştığı ‘bilgiler’, bazı çevreler tarafından hiç sorgulanmadan doğru kabul edildi. Kitap ciddi bir kaynak gibi görülerek, Lazlar’la ilgili makale ve kitapların bir numaralı dayanağı haline getirildi. Böylelikle, Lazlar’ın etnik köken, dil ve tarihlerine ilişkin demagojilerin yayılmasına bir anlamda yardımcı olundu.

Hâlâ kendilerini Soğuk Savaş döneminin gerçeğe dayanmayan anlamsız ve Türkiye’nin her açıdan aleyhine olan söylemlerinden kurtaramayan, yoktan günah keçileri yaratma konusunda oldukça deneyimli olan çevreler ise, kitabı eleştirmek yerine, dillerini ve kültürlerini yaşatmak isteyen aydınların siyasi ve ayrılıkçı olmayan çabalarına malum üsluplarıyla yüklendi. Farklılıkları ortaya koyarak, birlikte yaşama kararlılığını pekiştirmek onlara göre bölücülüktü. (Necati Zincirkıran, Bir bu eksikti!, Bugün 2 Şubat 1993.)

Şüphesiz kitap, bazı konulardaki demagojilerine rağmen, önemli bir kilometre taşı olmuş ve bir tartışmayı başlatmıştır. Kitabın Gürcüce baskısında, dipnotlar ve kaynak adları bulunmasına rağmen, Türkçe çevirisinde neden bu dipnotlara ve kaynak adlarına yer verilmediği ise çevirmenin hanesine yazılması gereken eksilerdendir.

Bu makalede, kitapta ileri sürülen bazı iddialar üzerinde duracak ve gerçeğin ne olduğu delilleriyle ortaya koymaya çalışacağım.

Lazistan Kırallığı (!)

‘Lazistan Kırallığı’nın kuruluşu, Laz ve ya Tçani kavminin tarihi eski Kolheti kavmi ile yakından ilişkilidir. Bilindiği gibi Kolheti Kırallığı’nın nüfusunu esas Gürcü boylarından Laz-Tçanlar ile Manral-Megreller (Egrisliler) teşkil ediyordu.’

Kitaptan aktarılan, yukarıdaki alıntıda üzerinde durulması gereken ilk nokta, bölüm başlığıdır: ‘Lazistan Kırallığı’nın kuruluşu’. Tarihin hiçbir döneminde, ne Doğu Karadeniz ve ne de Güneydoğu Karadeniz yöresinde adı Lazistan olan bir kırallık kurulmuştur. Anlaşıldığı kadarıyla yazarlar (veya çevirmen) Lazika Kırallığı ile Lazistan sancağını birbirine karıştırıyor.

Gürcü ve Abhaz-Abaza kaynaklarında Egrisi Kırallığı, Roma ve Bizans kaynaklarında ise Lazika Kırallığı olarak geçen kırallık, M.S.2.yüzyılda bugün Batı Gürcistan olarak bilinen coğrafyada yerel siyasi birimlerin kesin biçimini alması sonucunda ortaya çıktı. Lazika Kırallığı, 4.yüzyılda güçlendi ve Apsilialıları, Abasgları ve Svanları yönetimi altına aldı. Lazika Kırallığı, Kolheti Kırallığı’nın mirasçısıydı. 5. ve 6.yüzyıl Bizans tarihçileri, Kolhların Lazlar veya Kolha’nın (Kolheti) da Lazika olduğunu yazmıştır. Kolheti, yaklaşık olarak bugünkü Gagra sınırından Çoruh ağzına kadar uzanan bölgeyi kapsıyordu.

Milattan öncesine dayanan çeşitli yazılı kaynaklar, Güneydoğu Karadeniz Bölgesi’nde yaşayan, birbiriyle kaynaşmış ve Kolheti vadisinde yaşayanların akrabaları olan kabileleri zikreder. Gerek Güney Kafkasya’da etno oluşumlarını tamamlayıp devlet olan ve sonradan topluca göç edip Güneydoğu Karadeniz yöresine yerleşen Megrel-Lazlar ve gerekse de ‘Ç’ani’nin değişik telaffuzu olan Tzan ile adlandırılan ve Lazların ikiz boyu olan Makronlar, Kolheti Kültürü’nün insanlarıydı.

Kolhlarla Elenler arasında, Karadeniz havzası bölgesi bir rekabet bölgesiydi. Kolhların yayılma alanı batıya doğru Karadeniz’in güney kıyıları boyunca uzanıyordu. Kuzeyde ise Kırım’a değin faaliyet gösteriyorlardı. Kolheti yönetim alanı bugün Türkiye’nin sınırları dışında kalan bölgeden başlamak üzere, Doğu Karadeniz kıyıları boyunca uzanırken, Kolheti kültür alanı Güneydoğu Karadeniz kıyılarını izleyerek Trabzon’a kadar uzanıyordu.

Altıncı yüzyıldan itibarenKolh yerine Laz olarak adlandırılan Lazlar, Lazika Kırallığı’nın güçlenmesi sonucu, Çoruh’u aşarak Güneydoğu Karadeniz Bölgesi’ne yöneldi vebölgeye kitlesel olarak göç etti. Pontus Kıralı 2.Polemon, kırallığını Lazlar’dan koruyabilmek için hükümetini Romalılar’a teslim etti. Kırallığı Roma’nın bir eyaleti haline geldi. Bu eyalete Pontus Polemonyakos adı verildi.

Trabzon’un doğusundan Çoruh yatağına kadar olan bölge, Lazlar’ın yoğun olarak yaşadıkları Güneydoğu Karadeniz yöresinde Laz adını taşıyan yönetsel bir birimin oluşturulmasının geçmişi ancak 1204 yılına rastlar.  Bu yönetim birimi Theme De Grande Lazia adını taşıyordu ve 1461’e kadar yaşadı.

Bölgenin Osmanlı yönetimi altına girmesinden sonra, Lazia Teması yönetsel birimi değişik adla devam etti. 1519’da Trabzon, Batumi’nin de dahil edilmesiyle ayrı bir eyalet haline getirildi. Bu bölgeyi 1640 yılında dolaşmış olan Evliya Çelebi, eyaletin beş sancağı bulunduğunu yazar: Canik, Trabzon, Gönye (Gonio), Aşağı Batumi ve Yukarı Batumi. Lazistan’ın merkezi Gönye idi. Kazaları ise Atina, Sumla, Viçe ve Arhaviydi. Osmanlı yönetimi, Güneydoğu Karadeniz yöresini yönetsel birimlere ayırmıştı. Koch, 15 Laz derebeyliğini sayar: Atina (Pazar, iki), Bulep, Artaşin, Viçe, Kapiste, Arhavi, Kisse, Hopa, Makriali, Batumi, Maraditi, Perlevan ve Çat derebeylikleri.

1851’de Acara çevresi, Yukarı Gurya ile birlikte, kurulmuş olan Lazistan Sancağı’na bağlandı.

1877-1878 (93) Osmanlı Rus savaşları sonucu Batumi’nin Ruslar’ın eline geçmesiyle birlikte, Lazistan Sancağı’nın merkezi Batumi’den Rize’ye taşındı.

Görüldüğü üzere, gerek bugün Türkiye sınırları dışında kalan ve Batı Gürcistan olarak bilinen coğrafyada ve gerekse de bugün büyük ölçüde Türkiye sınırları içinde kalan yörede, kitapta iddia edildiği gibi Lazistan Kırallığı adıyla bir kırallık tarih sahnesinden geçmemiştir.

Lazlar Gürcü mü?

Sadece en baştaki alıntı değil, kitabın birçok yerinde ısrarla ve adeta okurları şartlandırmak istercesine, ‘…esas Gürcü boylarından olan Lazlar ve Megreller…’ ifadesi geçmektedir.

Lazlar’ın ve Megreller’in, Gürcü olmadıklarını bizzat Gürcü kaynakları ortaya koymaktadır.

En eski destani ve resmi Gürcü tarihi sayılan Kartlis Çkhovreba’nın ilk bölümünde, Karadeniz-Hazar Denizi ve Azak Denizi ile Van Gölü arasındaki kesimlerde yaşayan, sekiz ayrı kavimden her birinin Nuh-Nebi oğlu Yafes oğlu, Targam adlı atadan türedikleri anlatılıyor.

Kartlis, Çkvoreba’ya göre, bu sekiz kardeşin her biri, ülkesindeki kavmin ulu atası olmuştur. Bunların adları ve ulu atası oldukları kavimler şöyledir:

1.Hayos : Ermenilerin atası.

2.Kartlos: Tiflisili bölgesindeki İber-Kartveli/Gürcülerin atası.

3.Bardos: Berdalıların atası.

4.Movakan: Munganların atası.

5.Lekos: Lezgi ve Çeçenlerin atası.

6.Hero: Heret (Kahetlerin) atası.

7.Kavkas: Çerkes ve Abhazların atası.

8.Egros: Megrel-Lazların atası.

Lazika Kırallığı’nın Rioni havzasının güney kesimi, 5. ve 6. yüzyıldaki Bizans-Pers savaşları nedeniyle, Megrel-Laz nüfusunun tamamına yakının yitirmişti. Bu yüzden, Arap istilacılardan etkilenen Gürcüler, Kartli (İberya/bugünkü Doğu Gürcistan)’dan kitlesel olarak göç ederek, bugün Batı Gürcistan olarak bilinen Lazika Kırallığı yönetsel alanına yerleştiler. Böylece günümüzde Müslümanları Laz, Hıristiyanları Megrel olarak adlandırılan Megrel-Lazlar arasında Gürcülerden oluşan ve yine günümüz Gurya/Acara olarak bilinen tempon bölge oluştu.

O dönemlerden beri Megreller ve Laz arasındaki çok yakın dil benzerliğine rağmen, yüzyıllar boyunca kendi mecralarında yaşadılar.

Bugün Batı Gürcistan olarak bilinen coğrafyanın Gürcülerle tanışması çok sonradan olmuştur. İber/Kartveli/Gürcü Kıralı 1.Vakhtang (450-503), Pers egemenliğinden çıkarak bağımsız davranıyordu. Persler, üzerine ordu gönderince, Kartveli/Gürcü Kıralı 1.Vakhtanf, 483 yılında başkenti Tiflis’i bırakarak Lazika’ya sığınmıştı. Kartveliler’in /Gürcüler’in, Lazika Kırallığı coğrafyasına geçişi, 646’da Araplar’ın Tiflis’i ele geçirmeleriyle yoğunluk kazanmıştır.

7.yüzyıl Ermeni kaynaklarından olan Coğrafya’da, Karadeniz’in doğu ve güneydoğusundaki kavimler, Trabzon’a kadar kıyı boyunca şöyledir:

1.megreller (Hıristiyan Lazlar)

2.Akriuge (Acarlar)

3.Lazlar

4.Ç’aniler (Lazların ikiz boyu)

Ayrıca unutulmaması gereken bir nokta da, M.Ö.4. yüzyılda bugünkü Gürcistan’ın Kartveli (Gürcü) olmayan kavimler ile meskûn güneybatı bölgesi, Perslere vergi vermekle beraber, İberya/Kartveli/Gürcistan’dan tamamıyla ayrı ve bağımsız bir devlet halinde bulunuyordu. Bugünkü Batı Gürcistan bölgesinin güneybatı yani, bugün Acaristan olarak adlandırılan Çoruh ve Batumi yöresi Bizanslılar’ın elinde kalmakta devam ediyordu. Abhazya gibi. Burası da İber/Gürcü?Kartveliler’den tamamıyla başka bir kavim olan Lazlar’la meskûndu.

M.Ö. 1. yüzyıldan sonra, Kolheti (Lazika) ve Kartli (İberya/Gürcistan) arasında, birbiri üzerine egemenlik kurmayı amaçlayan sürekli savaşlar yaşandı. Bu savaşlar sonucunda Roma İmparatorluğu bölgeye askeri müdahalelerde bulundu. Romalı saldırganlar, Güney Kafkasya’ya girdiklerinde, burada üç kırallık bulunuyordu. Kolheti (Lazika/Egrisi) Kırallığı, Kartli (İberya/Gürcistan) Kırallığı ve Albanya Kırallığı.

‘Abhaz’, Ran, Kahet, Sometlerin Kıraliçesi Tamara (1184-1213) döneminde, Karadeniz’den Hazar denizi’ne kadar olan bölgede yaşayan çok farklı etnik kökenlerden halklar gönüllü konfederal bir yapılanmaya gitti. Kıraliçe Tamara, Haçlı Seferleri ve Bizans Sarayı’ndaki iktidar çatışmalarından ustalıkla yararlandı. Bizans üzerine giden konfederal ordu, Güneydoğu Karadeniz bölgesinde yaşayan Lazların da aktif desteğiyle Çoruh’tan başlamak üzere tüm Pontus’u ele geçirdi. Kıraliçe Tamara’nın unvanı ‘Abhaz’, Ran, Kahet, Sometler’in Kıraliçesi idi. Günümüzde atfedilmeye çalışıldığı gibi Gürcü, ‘Gürcistan Kıraliçesi’ değil.

Yukarıda vermeye çalıştığım bilgilerden de anlaşılacağı üzere, Gürcüler, Megreller, Lazlar, Svanlar, Acarlar, Abhazlar, Abazalar Güney Kafkasya’nın bugün olduğu gibi, o dönemlerde de kardeş halklarıydı. Böyle olmasaydı, günümüzde bile varlıklarını devam ettirebilmeleri mümkün olur muydu?

Ruslar’ın Kafkasya’ya girebilmeleri, Cengiz Han’ın oğulları tarafından kurulan Altınordu Devleti’nin mirasçısı durumundaki Moğol hanlıklarının ortadan kalkması sonucu gerçekleşebildi.  Ruslar’ın 16.yüzyılda Astrahan Hanlığı’nı ele geçirmeleri, onlara Hazar Denizi’ne ulaşmalarının yolunu açtı. Rusya-İran sınırı uzunca bir süre Terek Nehri’yle çizildi. Batıda, Osmanlılar’ın Kırım Hanlığı’nı korumalarını sağladı. Osmanlılar, 1774’te Osmanlı-Rus Anlaşmasıyla Kırım üzerindeki haklarını kaybetti. Kırım, 1783’te Ruslar’ın eline geçti.

Rusların Kafkasya’da etkili olmaya başlamalarından önce, 17.yüzyılda, bugün Gürcistan olarak bilinen coğrafyada üç kırallık bulunuyordu.  Başkenti Tiflis olan Kartli Kırallığı, kuzeydoğuda Kahetya Kırallığı ve batıda Kutaisi civarını elinde bulunduran İmereti Kırallığı. Bu kırallıkların ilk ikisi İranlılar’ın, sonuncusu da Osmanlılar’ın denetimindeydi. Doğru Karadeniz kıyıları, adı geçen bu üç kırallığın egemenlik alanı dışındaydı. Kuzeyde Soçi-Sohumi arası Abhazya’ya, Sohumi-Poti arası Megrelya’ya, güneyde Poti-Batumi arası Gurya’ya aitti. Bu üç prenslik Osmanlı’ya haraçla bağlıydı. Güneybatıda ise Samtshe ve Saatabego prenslikleri vardı. Bu prensler, zamanla İslamiyet’i benimsedi ve Osmanlı’ya doğrudan bağlı birer valilik haline geldi.

Gürcüler, Transkafkasya’da ilk ayak basabilecekleri yeri Çarlık Rusyası’na verdiklerinden dolayı bir anlamda sorumludurlar. Büyük Katerina’nın Rusyasıyla yaptıkları 1783 Georgievsk Anlaşması ile Gürcü askeri yolunun açılmasına ortam hazırlamış oldular.

1783’te Kırım’ı ilhak etmelerinden sonra, Ruslar ertesi yıl Petrovk’u ve kentin Dağıstan’daki art bölgesini işgal ettiler ve Kaheti’yi de kendine bağlamış olan Kartli (Gürcistan) Kırallığını korumaları altına aldılar. Ruslar, Viladikafkas kentini kurdu ve Gürcistan ile doğrudan ilişki kurmalarına imkan veren Daryali Boğazı’nı açtı. Son Kartli (Gürcistan) Kıralı ölürken yaptığı vasiyetle kırallığını Rusya’ya bıraktı. 1803’te Megrelya, 1804’te İmereti ve Gurya, 1856’da Svaneti Rusya’nın egemenliğine geçti.

Görüldüğü üzere, 19. yüzyıla gelindiğinde bile, değil Gürcü boyu (!!!) Megreller’den, Lazlar’dan, Svanlar’dan ve Acarlar’dan, bugünkü Gürcistan coğrafyasından bahsetmek mümkün değildi.

Aslında kitap sadece gerçeklerle değil, bazen kendisiyle de çelişiyor. Kitapta birçok yerde ‘…T’çanlar Gürcü ırk grubunun bir üyesidir…’ ‘Güneyli Gürcü kökenli Tçan-Lazlar…. Kuzeyli Gürcü kökenli Megreller…’; ‘…Laz Gürcüleri…’; ‘…Gürcü soyundan Lazlar…’ (s.10, 34, 36, 40) gibi ifadelere yer veriliyorsa da, ‘…Gürcü kırallarından biri nedense Lazlara saldırmış, ülkeyi orta yerinden ayırıp aralarına esas Gürcü boylarından aileleri yerleştirmiş…’ (s.61) ve ‘… Doğu ve güneydoğu yönünde yaşayan Müslüman Gürcüler’dir. Bunlar arasında Gürcüleşmiş Lazlar da vardır…’ (s.72) gibi, kendileriyle çelişkili ifadelere de yer verilmektedir.

Eğer kitabın başından beri iddia ettiği gibi, Lazlar Gürcüyse (!) nasıl bir daha Gürcüleşmiş (!) oluyorlar ve esas (!) Gürcü kim?

Gürcüce konuşan Acarlar bile, Gürcü olmadıklarını belirtirken, anadilleri Gürcüce olmayan, Megrel-Lazlar, Svanlar nasıl Gürcü (!) oluyor?

Bu noktada sözü, İznik’te faaliyet gösteren Batum ve Havalisi Kültür Derneği’nin yayın organına bırakıyorum:

‘Sovyet Gürcistan’ın Moskova’dan kaynaklanan şovenist politikaları nedeniyle Acarlar’ın 1929 sonrası etnik, dini, kültürel, tarihi kimlikleri yok sayılmış ve Acarlar’ın Gürcüler’den ayrı bir halk olduğu unutturulmaya çalışılmıştır. Aynı şekilde Gürcistan SSC içinde yaşayan Abhaz, Oset, Svan, Megrel ve Lazlar’ın da Acarlar gibi Gürcü kimliğinin bir parçası olduğu yıllarca savunulmuştur.

SSCB döneminde Moskova yönetimi, sürekli olarak Çarlık Rusyası ordularından kaçıp Anadolu’ya yerleşmiş olan Acarlara, Gürcü kimliği aşılamaya ve Türkiye’de bir tür beşinci kol yaratmaya çalışmıştır. Moskova kaynaklı bu sistemli politikalar, Acaristan-Türkiye arasında demirperde yönetiminden kaynaklanan bilgi ve iletişim yetersizliğinden dolayı kısmen başarılı olmuştur. Acaristan Acarları, milli kimliklerin Gürcistan SSC şovenizmine karşı korumaya çalışırken, Türkiye’de yaşayan bir kısım yarı aydın Acar, Moskova’nın propaganda rüzgarlarına kapılarak,Acar kimliğini bırakıp, Gürcü kimliğini doğal bir şekilde kabul etmiştir.

Sarp Sınır Kapısı’nın açılması ve SSCB’nin dağılması ile birlikte Acaristan ile Türkiye arasındaki demirperdenin kalkması sonrası sınırın iki yakasında yaşayan Acarlar gerçekler ile karşılaşmaya başlamış, yıllarca Moskova’dan Gürcü kimliğini empoze etme propagandalarının asılsızlığını göremeye başlamışlardır…’ ”

(Doğu Karadeniz’de Resmi İdeolojiler Kuşatması, Ali İhsan Aksamaz)

http://www.turkleronline.com/diger/lazlar/lazlar1/lazlar1_sayfa_12.htm  adresinden alıntıdır.

TM

TM

TM

Bulutsuzluk Özlemi 20 yaşında

İstanbul, Ayasofya