Ben bir megrelim … (turgay megrel araştırıyor)

BEN BİR MEGRELİM*
NUGZAR DZHODZHUA**
İngilizce’den çeviren: Ali İhsan AKSAMAZ.

Hepimizin bildiği gibi, Stalin dönemi ve sonrasında ortaya çıkan Megrel ve genel olarak Megrelya sorunu tam anlamıyla engellenmiştir. Bugün, bu “acayip” makale basında yayımlanacak, ancak bu çeşit makaleler ve yazarları tamamıyla ahlaki değerlerden ve tarihsel gerçeklerden yoksun en şiddetli ve acımasız eleştirilerle karşı karşıyadırlar.

Megrelya ve Megreller olayını geçmişte ve günümüzde sıcak tutanlara karşı böylesi nefreti, zehiri ve garezi nerede biriktirdiğiniz hayret verici bir konudur. Gürcü kültürüyle yetişen ve iyi bir eğitim görmüş olan sizler uygar bir biçimde nasıl karşılık vereceğinizi bilmiyor musunuz? Neden “sözde” Megreliz? Veya neden sözde Megrel “köpekleriz”? Geleneksel yöneticilerimiz olan Dadyanların Megrel köylüsünü ve genelde aileleri sığır ve bazen de daha kötü muamelere tabi tutmuş olmaları esas neden olmayabilir. Köylüleri satın almak, satmak, kiraya vermek, hediye gibi sunmak, çeyiz olarak vermek, çiflik hayvanları ve kuşlarla takas etmek, kızgın şamdanlarla gözlerini çıkarmak, vücutlarına yoğurt sürerek kızgın güneş altında tutmak, organlarını kesmek ve buna benzer diğer zalimane davranışlar Megrelya’da eskiden revaçtaydı.1

Çocuklarınız ve torunlarınızla konuşurken onlara hangi dille hitap ettiğinizi sorabilir miyim?(Megrelce mi Gürcüce mi?)

Bana ve şüphesiz doğru düşünen herkese göre; Gürcüler’in ve Megreller’in aralarında “mermi” ile konuşmaları reddedilmesi gereken bir davranıştır.2 Herşeyden sonra, görüşlerini ve durumunu basında ve televizyonda uygar bir şekilde açıklayan bir adamın, kim olursa olsun, yanlışı nerededir?

M. Dzhanashia3şöyle diyor: “Geçmişi öğrenme arzusu bir halkta, sadece bu halk yüksek gelişme düzeyine ulaştığında doğar ve ulusal uyanıkıllık onların arasında geliişr.”

Eğer gerçekten eğitimli ve tamamen namuslu insanlarsanız neden Gruzija ve Gruzin4 ile Sakartvelo ve Kartveli5 terimlerinin içeriğini açıklamıyorsunuz? Bu terimler içerik olarak aynı mı, değil mi? Aynı omadıklarını çok iyi bildiğinizden, ama şimdi kabul edilen taraflılıktan dönmeyi imkansız bulduğunuzdan eminim. Bu terimleri şimdi açıklayacağım:

Gruzija ve Gruzin terimleri, Megrelleri, Svanları ve Gürcüleri birleştirmek için yapay olarak yaratılmış kollektif terimlerdir. Demek istenen şudur: Bu üç halk Gruzin halkını meydana getirmiştir ve ülkeleri de Gruzija olarak adlandırılmıştır. Diğer taraftan, Sakartvelo ve Kartveli terimleri, Megrelleri, ve Svanları kapsamadığı için kollektif terimler değildir.

Sakartvelo/ Kartveli terimleri Samegrelo/ Megreli6 terimleriyle veya Svaneti/ Svani7 terimleriyle yer değiştirilirse her iki çift terim de Rusça’da Gruzija/ Gruzin olarak yanlış şekilde tercüme edilecekti.

Megrelce’nin yazılı edebiyatı bulunmadığına sığınarak bana karşılık vereceğinizi biliyorum. Ancak yazılı edebiyata sahip olmanın tek başına etnik bir grubun belirleyici bir özelliği olmadığını anlamalısınız; yazılı edebiyat, bir dilin ses sisteminin ifade edilmesinin bir aracıdır.

Bir Megrelin Gürcü olmadığını ispata gerek yoktur. Kişi olarak bunu gereksiz buluyorum. Ancak sizlere bazı gerçekleri anlatmak zorundayım. Belki yenilerini anlatmanın yanı sıra, bazı eski gerçekleri de hatırlatmaya çalışabileceğime inanıyorum.

Bütün yabancı bilim adamları Megrellerin Gürcü olmadıkları konusunu teslim ederler. Ne acıdır ki, Megreller’in “kendileri” bu gerçeği bilmezler!

Haziran 1990’da, Londra’da toplanan 5. Avrupa Kafkasoloji Kongresi’nin oturumları yapıldı.8 Sunulan tebliğlerden bir tanesi Megrelce Ve Lazca’ya ayrılmıştı. Kardeş dil Lazca’nın9 Türkiye’deki durumu gibi, Megrelce’nin de Gürcüstan’da yok sayıldığı konuları tebliğin tartışılan noktalarındandı. “Bazı nedenlerden” dolayı, bu tebliğ hakkında kamuoyuna basın yoluyla bilgi verebilecek hiçbir “bilim adamı” Tbilisi delegasyonundan gönderilmedi. Neden? Çünkü bizim bilim adamlarımız Megrellerin Gürcü olmadıklarını benden ve sizden daha iyi bilirler.

Şu atasözünü duymuşsunuzdur: “Bazen konuşmak sessiz kalmaktan iyidir. Bazen konuşarak zarara yol açılır.”

Ark. Lamberti, “Gürcüstan’da ve Megrelya’da 1633-1653 yılları arasında misyoner olarak bulundum,” diye yazıyor “Megrelya” isimli kitabında10. Lamberti açıkça, “İki ülkeyi ziyaret ettim,” diyor; aksi takdirde, “Gürcüstan’da ve onun bölgesi Megrelya’da bulundum,” derdi. Hiçbir şekilde bu son cümleye benzer bir ifade kullanmamıştır.

Eleştirisel makalesinde T. Tsivsivadze11şöyle yazıyor: “Ne yazık ki, Megrlya’nın bazı köylerinde bazı çocukların Gürcüce’yi biraz geç öğrendiklerini yazarken kalemimin kendiğilinden elimden uzaklaştığını hissediyorum.” Bazı istisnalarda T. Tsivtsivadze’nin ifadesindeki “bazı” kelimesi, “çoğunluk” ya da “hepsi” kelimesiyle yer değiştirilmelidir. Tsivtsivadze şüphesiz fazlasıyla haklıdır, eğer bir Megrel çocuğu Gürcüce’yi okulda öğrenemezse, Megrel çocuğunun anadili Megrelce olduğu için, Gürcüce’yi hiçbir zaman öğrenemeyecektir.

Tsivtsivadze’nin makalesi devam ediyor: “Bu satırları yazmak zorunda kalmamalıydım, meselenin özü budur.” Yazar, bu satırları yanlış oldukları temelinden hareketle değil, kelimesi kelimesine doğru oldukları için yazıyor. Ben, kendisine gerçekleri anlattığı için şahsen teşekkürlerimi sunmak istiyorum. Namuslu bir adam gerçekleri söylemekten korkmamalı.

Ben daha önce de açıkça söylemiştim ve burada bir kez daha tekrar ediyorum: Ben Gürcü değil, bir Megrelim…

Hiçbir tarihçi, dilbilimci, dil bilgini veya herhangi bir dalda uzman kişi Megrellerin Gürcü olduğunu ispatlayamaz. Megreller kendilerini Gürcü olarak kabul etmeye zorlandılar12 ve işte bu yüzden, bugün ya da yarın ağırlığını hissettirecek ve uzunca bir süre de etkili olacak Megrelya ve Megreller sorunu bunca yıl sıcak kalmıştır.13

En son olarak Gürcüstan’da, Megrelya’daki gelişmeler, tek bir Gürcüstan yaratma hayalinin nasıl bir sabun kabarcığı gibi patladığını ortaya çıkarmıştır.14

Gürcüleşmiş Megrel Zviad Gamsakhurdia bir makalesinde15 bizleri Megreller olarak aşağıladı, ancak şimdi bütün dünya O’nun siyasi kariyerinin nasıl trajik bir şekilde son bulduğunu çok iyi biliyor.

Nedenler hepimizin davranışlarına yön verme durumundadır. Bugün resmi olarak hükümet tarafından yasaklanan Megrel diline resmi statü verilmelidir16.

Sizin “köpeklerin dili” olarak nitelediğiniz Megrel dili sınırsız güzellikte, zengin ve çeşitliliktedir, yok olması sadece Megreller için değil bütün insanlık için de trajedi olacaktır.

Gürcülerin, kendilerinin bu sorun hakkında sessiz kalmaları hakkında açıkçana bir görüş belirtmiyorsunuz. Tartışmalara neden onlar da katılmıyorlar?

Benim 1989 yılında Abkhaz Televizyonu’ndaki açıklamalarım, sizin bugünkü çıkışınız kadar tehlikeli değildi. İnsanların evlerinden çıkıp bütün dünyaya “Ben bir Megrel değilim,” demelerinin bir anlamı yoktur. Mumun ve isin kendi yolunu ne zaman bulacağını kim bilebilir? İleride torunlarımızIn cevaplayamıyacağı davranışlar sergilemeyelim.

DİPNOTLAR
* Ogni Kültür Dergisi, Sayı 6, 1994.
** Yazar Nugzar Dzhodzua Abkhazya’da yaşayan Megrellerden biridir. 1989 yılında Abkhaz Televizyonu’na çıkarak 1930’lardan beri Gürcüstan’da “resmi” bir görüş olan Megrellerin Gürcü olarak gösterilmelerini artık kabul edemeyeceğini açıladı. Kişisel görüşlerini açıklamasının “ödülü” dövülmek, işinden kovulmak, evinin sürekli olarak silahlı kişiler tarafından “ziyaret” edilerek görüşlerinden vazgeçirilmeye zorlanması ve annesinin de yerel Gürcü basınına çıkartılarak oğlunu suçlaması için tehdit edilmesi oldu. Bu açık mektup, yanlış olarak kendilerini Gürcü olarak kabul eden bazı Megrellere yönelik olarak kaleme alınmıştı. Ancak yeni “demokratik” Gürcüstan’da hiç kimse bu makaleyi kamuoyuna duyurmak için yayımlamaya yanaşmadı. (B.G. Hewit, Londra Üniversitesi Öğretim Üyesi, Central Asian Survery, (1993), 12 (3), s.301, 302, 303, 304)

1. İrakli Akhalaia, Peasant Reform in Mingrelia (1958); Dimitri Lemondzhava, The Peasant Revolt in Migrelia 1856-1857, (1957); Don Arkandzhelo Lamberti, The Description (1901, 1938, 1990). Bu eserler Gürcüce’dir.
2. Yazarın kastettiği, 1992 yılı boyunca Megrelya’daki, Tsalendzhikka’daki çatışmalardır. (İngilizce’ye çevirenin notu).
3. The Custom of Mourning in Georgia, İveria, 7 Haziran 1887.
4. Rusça’da Gürcüstan ve Gürcü (İngilce’ye çevirenin notu).
5. Gürcüce’de Gürcüstan ve Gürcü (İngilizce’ye çevirenin notu).
6. Gürcüce’de Megrelya ve Megrel (İngilizce’ye çevirenin notu).
7. Gürcüce’de Svanetya ve Svan (İngilizce’ye çevirenin notu).
8. Caucasion Perspective (1992)’de yayımlandı.
9. Dilbilimciler Lazca ve Megrelce’yi Kolkheti(=Zan) dilinin zaman içinde ikiye ayrılmış ve kendi başlarına gelişmiş iki ayrı kolu olarak tanımlarlar. Güney Kafkas dil ailesi(Megrel-Lazca, Svanca ve Gürcüce’den meydana gelir. (İngilizceden çevirenin notu)
10. The Desription io Migrelia.
11. Literary Georgia-7; 16 Şubat 1990, (Yoldaş Bregadze, Kardeş Doişvali).
12. 1926 nüfus sayımında 242.990 kişi Megrel olarak kayıtlara geçmiştir. (Veriler Wixman’dan alınmıştır. (B.G. Hewit, Londra Üniversitesi Öğretim Üyesi, 75th Anniversary Conference, Aralık, 1990)). 1926’dan sonraki nüfus sayımlarında günümüze kadar Megrel- Lazlar Gürcüstan’da kayıtlara “Gürcü” olarak geçirilmişleridir.
13. Bkz. S.n. Kruşçev, XX. Kongre Gizli Raporu, Kişi Kültürüne Karşı, s. 55-56; Çeviren: Ahmet Fethi, Pencere Yayınları, 1. Baskı, Aralık 1991, İstanbul.
14. Poti, Abasha, Samtredia, Zugdidi ve Tsalenzhikka’daki Megrel-Gürcü çatışmaları kastediliyor. (İngilizce’ye çevirenin notu).
15. Literary Georgia, 3 Kasım 1989.
16. Bu konuda düzenlemelere gidildiğini sanıyorum. Yazar.

Kaynak Kitap: Dil- Tarih- Kültür- Gelenekleriyle LAZLAR
Yazan: Ali İhsan AKSAMAZ

http://www.lazuri.com/tkvani_ncarepe/yy_aks_ben_bir_megrelim.html  adresinden alıntıdır.

Reklamlar

3 Responses to “Ben bir megrelim … (turgay megrel araştırıyor)”


  1. 1 turgay megrel Kasım 20, 2009, 1:02 pm

    Megrelce ve Lazca Gürcüce’nin diyalekti mi?

    “Bilindiği gibi, dilbilimciler, Güney Kafkasya dil ailesinin aç ayrı dile ayrıldığı konusunda hemfikirdir. Bu üç dil, Gürcüce, Svanca ve Zanca’dır. Kolheti Dili olarak da bilinen Zan Dili, Megrelce ve Lazca olarak iki kola ayrılır.

    Kitap, (Lazların Tarihi) Lazca ve Megrelce ile ilgili, bu bilimsel tespiti aynen aktarmaktadır: ‘…Laz lisanı yakın akrabası olan Megrel lisanı yanında az çok farklılıklar göstermektedir…’; ‘…Laz ve Megrelce metinlerin karşılaştırılması, bu iki lehçenin tek bir dilin öğeleri olduğunu ortaya koymuştur…’; ‘…Kırsal kesim Lazcasının Megrelce’den pek farkı yok gibidir…’; ‘Bugün Laz Megrel lehçelerinin tek bir lisan Zanca’nın iki ayrı ağzı olduğu hususunda ihtilaf kalmamıştır…’ (s.59, 61, 78, 79.)

    Ancak kitap, demagojik ifadeleri kullanmaktan da geri durmuyor: ‘Bu dil (Lazca) Gürcüce’nin bir diyalektidir…’; ‘…Bizim dilimiz (Lazca) Gürcüce’nin bir lehçesidir…’; ‘…Zanca’nın… Gürcüce’nin ta kendisi olduğunu söylemeye gerek olduğunu sanmıyorum…’ (s.56, 70, 79)

    Bu demagojik ifadelere, Megrel aydını Nugzar Dzhodhua bir anlamda şöyle karşılık veriyor: ‘Çocuklarınız ve torunlarınızla konuşurken, onlara hangi dille hitap ettiğinizi sorabilir miyim? (Megrelce mi Gürcüce mi?)…

    Haziran 1990’da, Londra’da toplanan 5.Avrupa Kafkasoloji Kongresi toplantıları yapıldı. Sunulan tebliğlerden biri Megrelce ve Lazcaya ayrılmıştı. Kardeş dil lazca’nın Türkiye’deki durumu gibi Megrelce’nin de Gürcistan’da yok sayıldığı konuları, tebliğin tartışılan noktalarındandı…

    … Eğer bir Megrel çocuğu Gürcüce’yi okulda öğrenemezse, çocuğun anadili Megrelce olduğu için, Gürcüce’yi hiçbir zaman öğrenemeyecektir…

    Hiçbir tarihçi, dilbilimci, dil bilgini veya herhangi bir dalda uzman kişi Megreller’in Gürcü olduğunu ispatlayamaz. Megreller kendilerini Gürcü kabul etmeye (Sovyet periyodunda) zorlandı ve işte bu yüzden, bugün ya da yarın ağırlığını hissetirecek ve uzunca bir süre de etkili olacak Megrelya ve Megreller sorunu bunca yıl sıcak kalmıştır…’

    Türkiye’deki bir grup Gürcü aydını tarafından yayımlanan Çveneburi Dergisi’nde de Lazlar’ın Tarihi adlı kitabın Megrelce ve Lazca’nın, Gürcüce’nin bir diyalekti olduğu (!) iddiasını çürüten şu ifadelere rastlıyoruz:

    ‘…Bazı dilbilimciler Laz-Megrel ve Svan dillerini, Gürcüce’den ayrı bir del değil, Gücüce’nin lehçeleri olarak kabul eder. Ancak bir gürcü’nün, bu diller arasındaki temel yapı benzerliklerine karşın, Laz-Megrel ve Svan dillerini anlaması mümkün değildir…’

    Stockholm Üniversitesi öğretim üyelerinden Joakim Enwall da, Megrelce ile ilgili şu aktarmayı yapıyor:

    ‘… Megrelce, bilim tarafından (Marr, Tsagareli, Kipşidze ve diğerleri) ispatlanmış bir dildir… Megrel köylüsü Megrelce konuşur ve bu dille yaşar… Madem ki Megrel köylüsü daha iyi bir dili bilmiyor, Megrelce’yi kullanmalıdır…’

    (Doğu Karadeniz’de Resmi İdeolojiler Kuşatması, Ali İhsan Aksamaz)

  2. 2 turgay megrel Kasım 20, 2009, 1:33 pm

    Fahri Lazoğlu/Wolfgang Feurstein, Lazuri Alfabe, Batı Almanya, Mayıs 1984. Megreller’in 1897’deki nüfusları 239.625, 1926’daki etnik nüfusları 242.900 ve linguistik nüfusları 184.834’tür. (Bkz. B.Geiger and others, a.g.k.) Günümüzde nüfusları ise 500.000-1.500.000 olarak tahmin edilmektedir.) (Bakz. G.Hewitt, Abkhazia, Georgia and the Circassians, Central Asian Survey (1999) 18 (4).

  3. 3 lazona Kasım 30, 2009, 5:49 pm

    unutulmaya yüz tutmuş asimile sürecinden geçmiş olan dilimizin kültürümüzün kısaca kimliğimizin yeniden kazanılması için böyle sitelere etkinliklere çok fazla ihtiyaç olduğu günümüzde bu tarz kültüre tarihe yönelik siteleri görmekten son derece mutluluk duyuyorum iyiki varsınız


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s




Kasım 2009
P S Ç P C C P
« Eki    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

arşiv

Blog Stats

  • 27,941 hits

En Fazla Tıklananlar

  • Hiçbiri

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Diğer 1 takipçiye katılın


%d blogcu bunu beğendi: